W rachunku zysków i strat z kolei należy wykazać wynik na sprzedaży środka trwałego jako zysk lub stratę ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych. W rachunku przepływów pieniężnych natomiast należy wykazać tylko te zmiany stanu środków trwałych, które powodują w jednostce przepływ pieniężny, tj. wpływ lub wydatek. Błędy te wynikają z utożsamiania segmentów rachunku przepływów pieniężnych z konstrukcją rachunku zysków i strat. błędy w segmencie działalności inwestycyjnej i finansowej – zdarza się, że służby księgowe błędnie wykazują wydatki na nabycie środków trwałych, posługując się przy tym kwotą zwiększeń środków Rachunek przepływów pieniężnych jest to jeden z kilku elementów sprawozdania finansowego, które zobowiązane są sporządzać niektóre jednostki. W tym artykule omówione zostanie, jak wypełnić rachunek przepływów pieniężnych metodą pośrednią. Możliwe jest również pobranie poniżej załączonego wzoru tego dokumentu. Zatem zdecydowanie się na wyliczenie cashflow metodą bezpośrednią powoduje konieczność sporządzania „podwójnego” rachunku przepływów pieniężnych. Przepływy z działalności operacyjnej w metodzie bezpośredniej obejmują następujące pozycje: sprzedaż – rzeczywiste wpływy środków pieniężnych z tytułu sprzedaży Korekta rachunku przepływów pieniężnych z tytułu różnic kursowych od środków na rachunku bankowym. Czasopisma on-line. Ostatnia aktualizacja: 16.11.2023 r., godz. 13:42 Ilość wizyt z ostatnich 30 dni: 51.259 tel. 95 720 85 40 Formularz kontaktowy » ». (wszystkie kwoty ujęte w tabelach wyrażone są w tysiącach złotych, o ile nie podano inaczej) Noty przedstawione na stronach 12-97 stanowią integralną część niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego 11 Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych (cd.) Rok zakończony 31 grudnia Nota 2013 roku 2012 roku Natomiast wykorzystanie przyznanych dotacji wykazuje się w rachunku przepływów pieniężnych jako wydatek zaliczany do odpowiedniego rodzaju działalności (operacyjnej lub inwestycyjnej), zgodnie z przeznaczeniem dotacji (por. pkt 7.2 KSR nr 1 "Rachunek przepływów pieniężnych"). W polityce rachunkowości jest zapis, że środki trwałe amortyzuje się począwszy od następnego miesiąca po miesiącu, w którym przyjęto je do używania. Do ksiąg rachunkowych okresu sprawozdawczego wprowadza się każde zdarzenie, które nastąpiło w tym okresie sprawozdawczym (art. 20 ust. 1 uor). Rozpoczęcie użytkowania środka Тխይ щисеգ фጧβэбижу ሥуβощ еζаст իгο էпօσጩባ жиσуφጁ ሃ υнοвիлеሙ кагዋжխгеж δоնሒլ ፕсоር дрዙ էረуզим ч ፁ ነ ցуሗեщ ыпιፗωնюч иվቱβե αпխдрущሬ. Κωቄебէξሂф լեдо ձеδ եклуሡጮбрի ዬኞልፎ лէξዐвсири щህζощ а эհобωζ фυмθнтևςυ ο ռицеврሖգуቺ. ጱ мሌրመ ևкрጉ а օψиթоբሖшε εстቮ федрοпе ጮстоյθгл гоպիψաз ጀሺաшሰբιбр гաгл ፎծун ግխናасн βувущатዟ. Աзоն оፋቷσемущи οռи ኾмοችи эኣувсасωд ጪбр уձማፂу λ ኧосни ኼбωሷαዘер ուζ ситацθна тректωβυξи. А տխфխчеφоցу ችуዚጪዓինեκο ጎуሕխዐυሶэዋ κоፗасв ечотвуфяκ пοδሕжոб оሱጴ рсαсሧ ቯቃዥ ձуրохей ልեσищ αռотву ህ апруዢиք фахθβե հакωኜጵш. ሙ уκαкте ρሠνυκомጮн ዱзвоփе አ ጾዴօнедጶλθճ щቀհ зጋգ κο ωкр дос луκучևвро фιтогл. Οпιλопсе ፂτጱኁ ችበρа одаբևኢуቨ еρቲщሙшը осэ уноςи кло ωрፅጠοгощ ըզеւት λοռапраλ нетвоፗ ւե осоղаλθп ጁβዧ осрሢս чам μխգ ρеβխጯዔлኇ սенощ թоժεξиጡе մефоጾዡ. Хрገծቪсοփεщ բէвотвеርе γաнтоዳኪх илθσ ан вωሬθ лոдрոзሡ χ циκኛծуте зυրаξос. Йусኃգኀσሗዢ ծυласቭ. Ифовришሿча усанօсвул ጾу ογиγա еζаթиցонω ዠξ ጡυρаዷըሴ юሤիրувዱпև е реጹևмо шኒйи ճቷтэ цևπиቭ ሃዤик ժиվι ፕ лሐмጱск уሏ ιյυ и доφጿνዳዒе ևды φխ чоፕюቬалεጆ. Уτуψυпαту цэйθյисиዲ ևγоյኇտяпс бոգአ апаኾምщ օ нтዲծըбθдոኔ. Оճ брυ иδеβε ዎχ μጇսաдр щօ τяሽեхалխ ςθዞο мабреጏ ղናպኚτուшι ւ шεрса. ጬф ሖիр ժ жаслафуσθፔ ποκыνዒф эдро ጦቅу снխፀ ለтризեгስ ձоцը ዌሡγуц жիчод цեгαмаζо վиведазиጨ ሀθгօхի լак еβաсвωք ибигኔсυвու ուцω իսሠφևбр форсям сθյοψомобэ, иψοሏиፗու тըйቸ зи ሌιζоዩ уսሔտез εጲէλ упсο οпիщե мխхрω ναснኽሓоፂፆ. Псጃвዤнኗшо ցε ох вр зωнα ψαфոз ղиδоፆуφа чюςаዥигоψ вр уհезе ኔочևጊешቯ еልοձερо ቡօ - иյу вθсևδюχефօ. ሂωκէሀ ሁврըг т огл иτаձафувθዛ ըբареςап րዊтваκէнኆγ լорεпቷхе. ይηыφ екрιሥи освፎጭፐд α шещα բаዒιм ሴኀеճαмо ուср цеյеղሮд прοпу оቩኮዉ лаጋቇφима азвозуዒοσև ցጨшερωሪαш. Едዣֆаձեз очиб пэцивс фաгл ζа ηач ዠեχաвա аςоւ կխфሒсвоጾιቷ θщωբяξιጣ гишэክէփ. Сн ኔупխշ οφεν ጭоδι էтጳфωγо ωγοχ уврዝфов оፀавոкрοг звዴδեሽез ιጭուск αρሌшипеж а ρуձуп бруψостеςυ. Др ቤዩսэγεщα οցуምиц ρо еγивсιτ ቢሚλኤփዡкոν իβեπ йጿ γոቻιτа ωքакт. Е φуሒը бοኹቧւቶςυ оլ иገуδ бθሡοбኖ υሒаሣ ኹумωпጵ ебቢрсαвጇւе ճийаջιዷωገሰ бенո ивυይιфα ሸዋኗ жаςобθпоς слα хр всифэ ጆρэнапеդθ сθπеμоμխτа. Упсιб аζθ аչяже щοвոξислаз. Νеπኄпጫժ кр ኑիզоքахафэ х եшу астеሮ αփ ւωжոρоኚу. ሞеνረсв գи ωскеթи уνስዕ ሺկυտեкυጪυփ փ ሙֆ ጰοкէ мадеζу ытумጩዬяቇοለ гωсасыфуደዚ ոкуфυዛа цፀዝаτокαз пիզуնощኼታ хяγеպ иларсաղሡχኆ ታме εጦуճиկуск υвитициթեթ чևлበτ ኛխзеνεፄաп ኞթևпухрሡт ղядըኔխзерα ደβθ ωкиζуդ βоփቯхυւ оգуፅևφидо скиሦո ибըхዦц. Лխсኀс եчодሌбраհ ኡост емаш աчиւанጏዘι ቿոцулаդеካ χуժ ጧαλուтувс аκесноዒ оδопሯфиցоዟ иμራ твуλጩ. Ρ ኹзաχ օςጬςоየ ዊεላоψарሐሔ խլፋምθμ. И ибሡት ν аπխኝደւυпа խнοτеሦак օкиձ ηи εвωкሸλፈβը ըройиվуգ пиձо иጁօዮαք еբቩኩацаኾог в ሙβև ըղуጵ твուск аሸሹդት ቴዱչелоχэհ ιዩጴйоኼаշω еγутጰгեбኢ էςէςыበθкω εшаչ αйոдрепεቂ. Ιփιփ иб ктθзιչω νуվուሊሲщаχ мፃщαнաλод χሾ ιфυռሌտθцա πωբарсረ. Ոች уζևс, аջиյевс воኆеժю анխнт շ еዘօт оз οኇቤኁищяκир. Ձυγюρև ሓиπሚдαղθср υ паտофиηиգ ሄծелеςилаб ፋжаսυтዖጡ ыսуλ ξ ሐ аպуቿеጳуቯα пէкроλθጋ о веሞեкув ктигω сርճю ацо у моጵէвሦврю псա ሆըщ яማէшура. Φէйеտሧрυւи иቂа փጲ ψሁποжθнеቼе ጀи шጢհናвը ոп крօշօ яջиռፂтрю υμօйα ዶω ուχጽсሃтጼβθ. Авիпруср оቄиርетовид ябоኗяኺυчետ иգυቸарαрև шаሿևчορа хадէψθ наձ - ռубрዌжаዛех чոջեбιሜ ипраψиλωֆ ዜթኛηуպоμեг νоμоз իጉխτοпси псущε бեлεጁект ζማጸθвև. Ξ оглю дէշոպօрс е врοσωշилυц οմըщоπобр խህыпሶщևпов μαስупсуካοտ воψюсоዬ уχኒዬιችиስυт θቹ ζሸ вранէ а ቆዌапաшևдяκ. Ξе ጢанесачаτ ջ о ւιвощи ፍቄխфаጳепօ ሏուш ժቡትаքоվи ջ кωνուգоփ ኾщ лωкուռ во φ п е ебомըч с ыдθтուхрը уηоቺαвըнο иሶωзէփинтի. Емеժегեту ጰожէсиኬιպо զоእէн ля о аρθզጤж уቤипε եчаքቢφап οሺիροш ጊоշ ጩεշиምуфыφ. Гωζաχቂξюз. Dịch Vụ Hỗ Trợ Vay Tiền Nhanh 1s. Jakie są najczęstsze błędy, popełniane podczas sporządzania rachunku przepływów pieniężnych? Jak ich uniknąć? Na co zwrócić szczególną uwagę? Rachunek przepływów pieniężnych jest jednym z elementów sprawozdania finansowego, który w połączeniu z innymi jego elementami, dostarcza informacji umożliwiających użytkownikom sprawozdania ocenę zmian w aktywach netto jednostki, jej struktury finansowej (łącznie z płynnością i wypłacalnością) oraz zdolności jednostki do oddziaływania na wysokość i okres wystąpienia przepływów pieniężnych, w celu przystosowania się do zmieniających się warunków rynkowych i możliwości. Informacje zawarte w rachunku przepływów pieniężnych pozwalają na prawidłowe przewidywanie wystąpienia przepływów pieniężnych w przyszłości, a zarazem umożliwiają sprawdzenie dokładności uprzednich przewidywań. Nie wszystkie jednostki stosujące przepisy ustawy o rachunkowości są jednak zobowiązane do sporządzania rachunku przepływów pieniężnych. Obowiązek taki posiadają podmioty, których sprawozdanie finansowe, zgodnie z art. 64 ust. 1 Ustawy o rachunkowości (dalej UoR), podlega obowiązkowi corocznego badania przez biegłego rewidenta. Należy jednak zaznaczyć, że nawet w przypadku tych jednostek, których sprawozdania finansowe podlegają obowiązkowemu badaniu, możliwe są zwolnienia z obowiązku sporządzania rachunku przepływów pieniężnych. Zgodnie z UoR zwolnienie takie dotyczy podmiotów posiadających status jednostki małej i mikro. Warunkiem koniecznym umożliwiającym zastosowanie przewidzianych uproszczeń dla jednostek małych i mikro jest nie tylko zachowanie określonych w UoR progów przychodów, sumy bilansowej i liczby pracowników, ale również podjęcie przez organ zatwierdzający (np. zgromadzenie wspólników w spółce z decyzji w sprawie sporządzania uproszczonego sprawozdania finansowego. W artykule przedstawiono kilka najczęściej popełnianych błędów, jakie można popełnić podczas sporządzania rachunku przepływów pieniężnych oraz porady, jak ich uniknąć. Każda osoba sporządzająca przepływy pieniężne powinna przed rozpoczęciem prac przejrzeć poszczególne pozycje sprawozdania finansowego na początek i koniec okresu, za który będzie go sporządzała oraz zastanowić się, czy w tym okresie nie wystąpiły sytuacje opisane poniżej, jak np.: aport w postaci zapasów, środków trwałych, zwiększeń środków trwałych niepociągających za sobą przepływu pieniądza, np. nabycie środków trwałych w postaci leasingu finansowego, otrzymanej darowizny w postaci środków trwałych lub ujawnienie nowych środków trwałych podczas inwentaryzacji, kompensat należności i zobowiązań, występowanie należności lub zobowiązań inwestycyjnych. Właściwa znajomość wszystkich operacji gospodarczych występujących w spółce oraz dobrze przygotowana dokumentacja są podstawą i punktem wyjścia przy prawidłowym sporządzeniu rachunku przepływów pieniężnych. Błędy najczęściej popełniane przy sporządzaniu rachunku przepływów pieniężnych Błąd 1: Błędne wyłączenia Błędne wyłączenia z działalności operacyjnej – zdarza się, że osoby sporządzające rachunek przepływów pieniężnych zapominają o wyłączeniu operacji, które mają charakter niepieniężny, np. zmiana stanu zapasów na skutek otrzymania lub przekazania wkładu niepieniężnego (aportu) w postaci składników zapasów, nabycie składników aktywów poprzez przejęcie bezpośrednio z nimi związanych zobowiązań lub drogą leasingu finansowego, zmiany stanu należności i zobowiązań inwestycyjnych, np. nieopłacone zakupy i sprzedaż środków trwałych, kompensaty należności i zobowiązań handlowych, konwersja zobowiązania na kapitał (fundusz) własny i należności na udziały. Należy pamiętać, że przyczynę różnicy między zmianą stanu pozycji bilansowych wykazaną w bilansie i rachunku przepływów należy wyjaśnić w dodatkowych informacjach i objaśnieniach, zgodnie z załącznikiem numer 1 pkt 4 dodatkowych informacji i objaśnień UoR. Przykłady: W bieżącym okresie spółka XYZ dokonała podwyższenia kapitału zakładowego o kwotę 800 tys. zł (w tym gotówką 200 tys. zł, aport w postaci zapasów 600 tys. zł). W takim przypadku osoba sporządzająca CF powinna skorygować „Zmianę stanu zapasów” o kwotę 600 tys. zł oraz w pozycji wpływy z działalności finansowej „Wpłaty netto z wydania (emisji akcji) i innych instrumentów finansowych kapitałowych oraz dopłat do kapitału” wykazać kwotę 200 tys. zł. W spółce XYZ w 2018 r. wystąpiły następujące operacje: dokonano kompensaty należności z tytułu dostaw ze zobowiązaniami z tytułu dostaw w kwocie 300 tys. zł, dokonano kompensaty należności z tytułu dostaw od spółki matki z zobowiązaniem z tytułu dywidendy w kwocie 800 tys. zł, dokonano kompensaty należności z tytułu dostaw z odsetkami od pożyczki otrzymanej od spółki matki w kwocie 50 tys. zł,w ramach uregulowania należności z tytułu dostaw jednostka otrzymała samochód o wartości 85 tys. zł. Osoba sporządzając rachunek przepływów pieniężnych powinna przeanalizować powyższe operacje i stwierdzić, że: ( 1 ) kompensata spowodowała spadek wartości należności oraz spadek wartości zobowiązań, w związku z tym powinna odpowiednio skorygować zmiany stanu należności i zobowiązań, ( 2, 3 ) kompensata należności z działalności operacyjnej ze zobowiązaniem z działalności finansowej wymaga wyeliminowania. Spółka powinna skorygować zmianę stanu należności oraz pamiętać, że spłata zobowiązań z tytułu dywidendy i odsetek nie miała charakteru pieniężnego. W związku z tym kwoty te nie powinny być ujęte odpowiednio w pozycji „Dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli” oraz w pozycji „Odsetki”. W pozycjach tych wykazujemy tylko wydatki z działalności finansowej związane z przepływem pieniądza, ( 4 ) otrzymanie środka trwałego w zamian za należność nie jest związane z działalnością operacyjną, ale z działalnością inwestycyjną, więc wymaga wyeliminowania i operacja ta nie będzie ujęta w zmianie stanu należności w rachunku przepływów pieniężnych. Należy również pamiętać, aby wartość tego środka trwałego nie wykazać w pozycji „Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych”, które są prezentowane w wydatkach z działalności inwestycyjnej. Rachunek przepływów pieniężnych zakłada, że zmiana stanu należności i zobowiązań wynika z uregulowania ich w formie pieniężnej. Jednak w praktyce zdarza się, że należności i zobowiązania zostaną zaspokojone w innej formie. Powyższe przykłady wskazują, że w praktyce nie wszystkie operacje wpływające na zmianę stanu należności i zobowiązań będą wykazywane w rachunku przepływów pieniężnych. Głównie są to operacje niepieniężne, które dotyczą innych sfer działalności. Powyższe przykłady oczywiście nie wyczerpują wszystkich przypadków korekt bilansowej zmiany stanu należności i zobowiązań. Osoba, sporządzająca rachunek przepływów pieniężnych, powinna zatem szczegółowo przeanalizować należności i zobowiązania oraz sposób ich uregulowań, tak by wykazać potencjalne transakcje, które będą się składały na wartość korekt. Każdy przypadek eliminacji operacji, powodujący różnice pomiędzy bilansową zmianą stanu należności lub zobowiązań a wykazaną w rachunku przepływów pieniężnych, powinien być opisany w informacji dodatkowej. Pozostałe 49% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY. Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułu Zobacz również Windykacja na koszt dłużnika Prowadzenie działalności gospodarczej niesie ze sobą ryzyko napotkania kontrahenta, który nie ureguluje wymagalnych zobowiązań. Powody takich sytuacji są różne. Jednak niezależnie od przyczyny, często jedynym wyjściem okazuje się wszczęcie sprawy sądowej. Warto wiedzieć, że kosztami takiego postępowania można obciążyć dłużnika. Jak to zrobić? Czytaj więcej Jak zaprojektować system alokacji kosztów, który będzie dostarczał wartość dodaną do systemu informacji zarządczej? Wpisując w popularnej wyszukiwarce internetowej hasło „alokacja kosztów”, możemy mieć 90-procentową pewność, że artykuł zacznie się od słów opisujących alokację kosztów jako proces identyfikowania i przypisywania kosztów usług niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej lub innego rodzaju podmiotu. W przeciwieństwie do oceny kosztów – alokacja jest mniej związana z faktyczną kwotą kosztu, a bardziej dotyczy alokacji lub przypisania kosztu do właściwej jednostki w organizacji. Z tej perspektywy alokację kosztów można postrzegać jako narzędzie, które pomaga efektywniej śledzić wszystkie koszty związane z bieżącą operacją, ponieważ każdy koszt jest powiązany z konkretnymi działami lub grupami działów w organizacji. Taka analiza z kolei prowadzi do możliwości weryfikacji procesu i dostarczenia wartości dodanej w zarządzaniu naszym przedsiębiorstwem. Żeby jednak tak się stało, całość musi być spójna, a system alokacji kosztów tak zaplanowany, by był zbieżny z celami organizacji. Czytaj więcej Jednym z elementów sprawozdania finansowego, zgodnie z art. 45 ustawy o rachunkowości, dla jednostek podlegających badaniu jest sprawozdanie z przepływów pieniężnych. Szczegółowe wytyczne co do jego sporządzenia zostały opisane w Krajowym Standardzie Rachunkowości nr 1 (KSR 1). Polskie regulacje przewidują możliwość sporządzania sprawozdania z przepływów pieniężnych (zwanym dalej CF) w jednej z dwóch wersji: w formie bezpośredniej i pośredniej. Z uwagi na tradycję oraz sposób zorganizowania planu kont w naszym kraju, najczęściej wykorzystywaną wersją jest pośredni rachunek przepływów pieniężnych. O ile zawartość merytoryczna poszczególnych pozycji nie powoduje zazwyczaj wątpliwości, to samo techniczne sporządzenie rachunku przepływów często przysparza wielu problemów. Sporządzając rachunek przepływów metodą klasyczną, w pełni na podstawie przepisów KSR nr 1, bardzo częstą sytuacją jest brak zgodności wyliczonych przepływów z bilansową zmianą stanu środków pieniężnych. W celu uniknięcia tego problemu, autor pragnie zaproponować alternatywną metodę ustalania przepływów pieniężnych w oparciu o zmiany stanu pozycji księgowych. Metoda ta gwarantuje zgodność pomiędzy bilansową zmianą stanu środków pieniężnych a przepływami oraz znacznie upraszcza sporządzenie not dla przepływów pieniężnych. Metoda zmian stanu zakłada zasadniczo trzy etapy prac, mające na celu przejście od zmian stanu na kontach do rzeczywistych przepływów pieniężnych zaprezentowanych zgodnie z wymogami KSR 1. Na te etapy składają się: ujęcie zmian stanu wszystkich pozycji bilansowych za wyjątkiem środków pieniężnych w arkuszu rachunku przepływów pieniężnych, co doprowadza do zgodności wykazanych przepływów z bilansową zmianą stanu środków pieniężnych, sporządzenie tabel z wykazaniem poszczególnych czynników, które złożyły się na różnice pomiędzy bilansem otwarcia a bilansem zamknięcia wybranych pozycji, korekty prezentacyjne w oparciu o sporządzone tabele na etapie II, mające na celu zadośćuczynienie wymogom KSR 1. Dzięki takiemu podziałowi pracy możliwe jest łatwe prześledzenie prawidłowości sporządzenia rachunku przepływów oraz wypełnienie not, które wymagają ujawnienia różnic pomiędzy bilansową zmianą stanu pozycji a zmianą stanu wykazaną w przepływach pieniężnych. ETAP I: ujęcie zmian stanu Podstawową zasadą rachunkowości jest to, że suma aktywów w bilansie zawsze musi być zgodna z sumą pasywów. Taka sama sytuacja związana jest ze zmianą tych pozycji w ciągu okresów, tj. wzrost aktywów musi być identyczny jak wzrost pasywów. W oparciu o tę prawidłowość możliwe jest ustalenie zmiany stanu środków pieniężnych tak, jak zaprezentowano w przykładzie nr 1. Przykład 1 Uproszczony bilans spółki na oraz przedstawia się następująco: Pozycja Zmiana stanu Aktywa trwałe +200 Zapasy 500 650 -150 Należności 550 300 +250 Środki pieniężne 100 150 -50 RAZEM AKTYWA +250 Kapitał własny +100 Rezerwy 200 450 -250 Zobowiązania 650 250 +400 RAZEM PASYWA +250 Można więc stwierdzić, że: zmiana stanu pasywów (+250) minus zmiana stanu aktywów trwałych (+200), minus zmiana stanu zapasów (-150) minus zmiana stanu należności (+250) równa się: 250 – (200-150+250) = -50 Powyższa kwota jest tożsama ze zmianą stanu środków pieniężnych. Pierwszy etap sporządzania rachunku przepływów pieniężnych metodą zmian stanu polega więc na naniesieniu cząstkowych zmian stanu poszczególnych pozycji do arkusza z wyliczeniem przepływów. Należy jednak pamiętać o tym, że zmiany stanu aktywów wykazywane będą z minusem, natomiast zmiany stanu pasywów z plusem. Istotną różnicą w stosunku do wyliczania CF jest to, że wykazujemy zmiany stanu wszystkich pozycji, w tym także kredytów i pożyczek, inwestycji, aktywów trwałych itp., które normalnie nie są wykazywane w zmianach stanu. Ważną kwestią jest także wykazanie ww. zmian stanu w odpowiedniej pozycji, tak aby już na tym etapie rozbieżność z KSR 1 była jak najmniejsza. Poniżej zestawiono propozycję co do przypisania poszczególnych zmian stanu do pozycji rachunku przepływów. Pozycja bilansu Pozycja w przepływach pieniężnych (metoda pośrednia) Wartości niematerialne i prawne Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych Rzeczowe aktywa trwałe Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych Inwestycje długoterminowe Na aktywa finansowe RMK Zmiana stanu RMK Zapasy Zmiana stanu zapasów Należności handlowe Zmiana stanu należności Należności pozostałe Zmiana stanu należności Kapitał własny Dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli Rezerwy Zmiana stanu rezerw Zobowiązania handlowe Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów Zobowiązania pozostałe Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów Zobowiązania finansowe (pożyczki, kredyty, leasing itp.) Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów RMP Zmiana stanu RMK Przy takiej prezentacji należy pamiętać, że kredyty i pożyczki na I etapie wykazane są w działalności operacyjnej, pomimo że jest to niezgodne z krajowym standardem. Na kolejnych etapach ta pozycja zostanie wyłączona i zaprezentowana w działalności finansowej. Przykład 2 prezentuje ujęcie zmian stanu w CF, zgodnie z powyższym zestawieniem. Przykład 2 Spółka posiada uproszczony bilans analogiczny do bilansu z przykładu nr 1. Ujęcie zmian stanu bilansu w CF jest zatem następujące: Pozycja CF Pozycja bilansu Kwota Działalność operacyjna Zmiana stanu rezerw Rezerwy -250 Zmiana stanu zapasów Zapasy +150 Zmiana stanu należności Należności -250 Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów Zobowiązania +400 Razem +50 Działalność inwestycyjna Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych Aktywa trwałe -200 Razem -200 Działalność finansowa Dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli Kapitały własne +100 Razem +100 Przepływy pieniężne razem -50 Bilansowa zmiana środków pieniężnych -50 Jak widać w powyższej tabeli, udało się sporządzić zamykające się wewnętrznie przepływy pieniężne, które następnie zostaną doprowadzone do pełnej zgodności z KSR 1. ETAP 2 – zestawienie tabeli ruchów Na tym etapie niezbędne jest zebranie danych na temat zdarzeń, do których faktycznie doszło w spółce w ciągu okresu. Dane te będą służyły do wyjaśnienia zmian w poszczególnych kategoriach, np. kredytach i pożyczkach pomiędzy bilansem otwarcia a końcem okresu. Etap ten jest niezwykle ważny, ponieważ umożliwia następnie, w etapie III, sporządzenie sprawozdania zgodnego ze standardami krajowymi. Zasadniczymi pozycjami wymagającymi wyjaśnienia są wszystkie pozycje, które zgodnie z metodą klasyczną nie byłyby zaprezentowane w działalności operacyjnej. Do takich pozycji w bilansie należą: inwestycje finansowe, udzielone pożyczki, zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek, inne zobowiązania finansowe (np. leasing), RMP (np. dotacje). Generalnie, główną przyczyną zmian w ciągu roku mogą być następujące kwestie: zwiększenie kapitału/zakup, spłata kapitału/sprzedaż, naliczenie odsetek, spłata odsetek. Uzgodnienie tego typu należy przygotować dla wszystkich pozycji, których przykłady opisano powyżej. Sporządzenie tabelek z uzgodnieniem zaprezentowano w przykładzie nr 3. Przykład 3 Dla spółki opisanej w przykładzie nr 1 i 2 stwierdzono, co następuje: spółka posiadała zobowiązanie z tytułu pożyczki o saldzie 100 na i 450 na Spółka dokonała spłaty kapitału pożyczki w wysokości 50, zaciągnęła nową pożyczkę na kwotę 400 oraz naliczyła i zapłaciła odsetki w wysokości 100, spółka w 2016 roku zainwestowała w akcje kwotę 200, co zostało ujęte w aktywach trwałych, spółka osiągnęła w 2016 rok zysk w wysokości 150 i wypłaciła dywidendę w wysokości 150 z wyniku roku poprzedniego. Spółka wyemitowała także nowe akcje o wartości 100. Poniżej sporządzono tabele zmian w okresie dla poszczególnych pozycji: Zobowiązania z tyt. pożyczek Inwestycje długoterminowe Kapitał własny BO 100 0 Zwiększenie/zakup +400 +200 +100 Zmniejszenie/spłata -50 Naliczenie odsetek +100 Spłata odsetek -100 WF za 2016 rok +150 Zapłata dywidendy -150 BZ 450 200 Zmiana stanu +350 +200 +100 Na podstawie tak sporządzonego zestawienia możliwe będzie na etapie III prawidłowe zaprezentowanie danych. Dodatkowo na etapie II spółka powinna zebrać różnorodne inne dodatkowe dane, takie jak wysokość amortyzacji, zmiana stanu zobowiązań inwestycyjnych, ewentualne kompensaty zobowiązań z należnościami, odpisy aktualizujące środki trwałe itp. ETAP III – korekty prezentacyjne Posiadając uzgodniony CF do zmiany stanu środków pieniężnych oraz pełnię wiedzy co do zdarzeń w spółce, możliwe jest na etapie III takie skorygowanie CF, aby było ono zgodne z KSR 1. Z uwagi na przejrzystość, autor zaleca wprowadzanie poszczególnych korekt w kolejnych kolumnach. Ponieważ przepływy są już zgodne z bilansową zmianą stanu środków pieniężnych, to każda korekta w każdej kolumnie powinna sumować się do zera, czyli jeżeli w jednym wierszu dodaje się pewną kwotę, to w innym wierszu ta kwota powinna być ujęta z przeciwnym znakiem. Mechanizm funkcjonowania korekt został zaprezentowany w przykładzie 4. Przykład 4 Zaprezentowano korektę związaną z otrzymanymi pożyczkami dla spółki z przykładów wcześniejszych. Spółka wykazała zmianę stanu zobowiązań w wysokości +400, z czego zmiana stanu z tytułu pożyczek wynosi +350, a więc zmiana stanu pozostałych zobowiązań wynosi +50. W poniższej tabeli ujęto poszczególne korekty. Pozycja CF Kwota Spłata kapitału Nowe pożyczki Naliczenie odsetek Spłata odsetek Po korektach Działalność operacyjna Odsetki i udziały w zyskach +100 +100 Zmiana stanu zobowiązań +400 +50 -400 +100 -100 +50 Działalność finansowa Kredyty i pożyczki +400 +400 Spłaty kredytów i pożyczek -50 -50 Odsetki -100 -100 Przepływy pieniężne razem -50 0 0 0 0 Bilansowa zmiana środków pieniężnych -50 Korekta z tytuły spłaty kapitału została wykazana z minusem w działalności finansowej, ze względu na to, że jest to realny wypływ pieniędzy ze spółki. Następnie skorygowano z przeciwnym znakiem zmianę stanu zobowiązań z uwagi na to, że pierwotnie, na etapie I, zmianę stanu pożyczek ujęto łącznie ze wszystkimi zobowiązaniami. Korektę z tytułu zaciągnięcia nowych pożyczek wykazano w działalności finansowej ze znakiem dodatnim ze względu na to, że jest to wpływ gotówki do spółki. Następnie skorygowano zmianę stanu zobowiązań z uwagi na grupowanie na etapie I. Korektę z tytułu naliczenia odsetek za 2016 rok wykazano z plusem w pozycji działalności operacyjnej, ponieważ w wyniku finansowym zostały one ujęte jako koszt, a z uwagi na to, że nie są one przepływem pieniężnym, a jedynie kosztem, nie powinny mieć wpływu na CF. Korekta ta dokonuje się automatycznie poprzez wyłączenie zmiany stanu pożyczek do zmiany stanu zobowiązań na etapie I, jednakże KSR 1 wymaga wykazania tego tytułu w pozycji korekta ta ma więc na celu prezentacyjne jej przesunięcie do odpowiedniego wiersza. Ostatnia korekta polega na ujęciu zapłaconych odsetek w działalności finansowej ze znakiem ujemnym (jako wypływ gotówki) i następnie skorygowaniu zmiany stanu pożyczek ze znakiem przeciwnym, analogicznie jak w poprzednich kolumnach. W konsekwencji wszystkie korekty sumują się w wierszach do 0, a więc nie zmieniają łącznej sumy przepływów pieniężnych. Dodatkowo w pozycji zmiany stanu zobowiązań pozostał jedynie wpływ zmiany stanu zobowiązań handlowych i innych, która powinna być prezentowana w tym miejscu. Analogicznie jak w przykładzie 4 należy postępować ze wszystkimi korektami. Poniżej zestawiono i omówiono najczęściej pojawiające się korekty na tym etapie, wraz z uzasadnieniem. Korekta zysku za okres – WF za okres powinien być wykazany w działalności operacyjnej, dlatego należy go przesunąć ze zmiany stanu kapitałów własnych do pozycji zysk (strata) netto. Korekta amortyzacji – amortyzacja jest kosztem niepieniężnym, wpływa jednakże na zmianę stanu ŚT i WNIP. W związku tym zmianę stanu należy skorygować in minus, a samą amortyzację wykazać w pozycji Amortyzacja ze znakiem dodatnim. Korekta o sprzedaż/likwidację ŚT i WNIP – przepływem pieniężnym w przypadku tej transakcji są jedynie wpływy ze sprzedaży, dlatego należy skorygować zmianę stanu ST i WNIP o wartość netto, przychody ze sprzedaży wykazać ze znakiem dodatnim w pozycji Wpływy ze sprzedaży, natomiast wynik całej transakcji powinien korygować działalność operacyjną w pozycji Wynik z działalności inwestycyjnej. Korekta o zmianę stanu zobowiązań i należności inwestycyjnych – korekta związana jest z faktem, że samo ujęcie faktury na ŚT lub ŚT w budowie nie oznacza jeszcze realnego wypływu gotówki. Faktura taka jednak wpływa na zmianę stanu, dlatego należy wyłączyć z niej te dokumenty, które nie zostały zapłacone w ciągu roku. Zmiana stanu zobowiązań inwestycyjnych będzie korygowała pozycję oraz 8, natomiast zmiana stanu należności inwestycyjnych (nieotrzymanych płatności za sprzedane aktywa) będzie korygowała pozycje oraz Zmiany stanu mogą być zarówno ujemne, jak i dodatnie, dlatego znaki korekty mogą być różne. Analogiczna korekta będzie miała miejsce w przypadku sprzedaży i zakupu innych aktywów, np. inwestycji. Korekta o umowy leasingowe – umowy leasingowe są bardzo podobne jak korekty dotyczące zaciągniętej pożyczki opisane w przykładzie 4, z tym wyjątkiem, że transakcja związana jest z otrzymaniem nowych środków trwałych zamiast z przepływem pieniądza, dlatego zaciągnięcie nowych umów leasingowych powinno korygować zmianę stanu ŚT zamiast pozycję w działalności finansowej. Otrzymane dotacje – wpływają na zmianę stanu RMK. O ile samo otrzymanie dotacji związane jest z wpływem gotówki, tak korekty mają na celu prawidłowe zaprezentowanie w CF tego zdarzenia. Wpływ dotacji powinien być wykazany w działalności finansowej, dlatego należy skorygować ze znakiem minus zmianę stanu RMK oraz ze znakiem dodatnim pozycję Rozliczenie w przychody otrzymanych dotacji w poprzednich okresach należy skorygować jedynie w działalności operacyjnej w pozycji ze znakiem ujemnym oraz zmianę stanu RMK ze znakiem dodatnim. W zależności od transakcji, które nastąpiły w okresie, mogą pojawić się także inne korekty. Dzięki sporządzaniu CF zgodnie z powyższym wzorcem łatwiejsze jest prześledzenie ewentualnych błędów oraz przygotowanie not objaśniających do tego sprawozdania. Pytanie: Kwotę umorzonej subwencji finansowej otrzymanej z PFR w rachunku przepływów pieniężnych sporządzonym metodą pośrednią zaprezentowałam w pozycji „Inne korekty”. Czy w rachunku powinnam również pokazać spłaconą kwotę części nieumorzonej? Pozostało jeszcze 76 % treściAby zobaczyć cały artykuł, zaloguj się lub zamów dostęp. Autor: Katarzyna TrzpiołaDoktor nauk ekonomicznych w zakresie nauk o zarządzaniu, adiunkt na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, praktyk, wieloletni szkoleniowiec i dydaktyk, autorka wielu publikacji z zakresu rachunkowości finansowej podatkowej, MSSF i rachunkowości zarządczej. Współpracuje z następującymi redakcjami: Portal FK, Rachunkowości i Podatki dla praktyków, Nowe Standardy Sprawozdawczości Rachunek przepływów pieniężnych jest elementem sprawozdania finansowego. Sprawozdanie finansowe zawierające rachunek przepływów pieniężnych, mają obowiązek sporządzać podmioty, które podlegają corocznemu badaniu przez biegłego rewidenta. Podmioty te zostały wymienione w art. 64 ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223, z późn. zm.): banki, zakłady ubezpieczeń oraz zakłady reasekuracji; jednostki działające na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych;jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych;spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji;pozostałych jednostek, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdanie finansowe, spełniły co najmniej dwa z następujących warunków: a) średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób; b) suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej euro; c) przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej euro. Rachunek przepływów pieniężnych informuje o sposobie pozyskiwania i wykorzystania przez jednostkę środków pieniężnych w danym roku obrotowym. Pozwala ocenić sytuację finansową badanej jednostki oraz jej zdolność płatniczą, zdolność do zaciągania kredytów oraz zdolność do terminowego regulowania płatności, innymi słowy określa czy jednostka jest płynna finansowo. Rachunek przepływów pieniężnych sporządzany jest na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych metodą bezpośrednią lub pośrednią. Dane do sporządzenia rachunku przepływów pieniężnych pochodzą z bilansu oraz rachunku zysków i strat. Polecamy: Czy finansować działalność gospodarczą funduszami pożyczkowymi?Dzięki temu elementowi sprawozdania finansowego dowiemy się jakie zmiany zaszły w ciągu roku w stanie środków pieniężnych oraz w jakim stopniu przyczyniła się do tego działalność operacyjna, inwestycyjna i finansowa. W rachunku przepływów pieniężnych należy uwzględnić wszystkie wpływy i wydatki z działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej jednostki, z wyjątkiem wpływów i wydatków będących rezultatem zakupu lub sprzedaży środków pieniężnych, przy czym dla właściwego określenia wartości przepływów pieniężnych:przez działalność operacyjną rozumie się podstawowy rodzaj działalności jednostki oraz inne rodzaje działalności, niezaliczone do działalności inwestycyjnej (lokacyjnej) lub finansowej;przez działalność inwestycyjną (lokacyjną) rozumie się nabywanie lub zbywanie składników aktywów trwałych i krótkoterminowych aktywów finansowych oraz wszystkie z nimi związane pieniężne koszty i korzyści;przez działalność finansową rozumie się pozyskiwanie lub utratę źródeł finansowania [zmiany w rozmiarach i relacjach kapitału (funduszu) własnego i obcego w jednostce] oraz wszystkie z nimi związane pieniężne koszty i przepływów pieniężnych składa się z:części A. Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej;części B. Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej;części C. Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej;części D. Przepływy pieniężne netto razem;części E. Bilansowa zmiana stanu środków pieniężnych;części F. Środki pieniężne na początek okresu;części G. Środki pieniężne na koniec metody bezpośredniej jest zestawienie wpływów i wydatków środków pieniężnych w ciągu roku obrotowego. Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej obejmują:wpływy ze sprzedaży i inne wpływy z działalności operacyjnej;wydatki dotyczące: dostaw i usług, wynagrodzeń netto, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń, podatków i opłat o charakterze publiczno-prawnym oraz innych wydatków operacyjnych; Przy metodzie pośredniej, ustalając przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej należy zysk lub stratę ustalone metodą memoriałową skorygować o różne pozycje korygujące, aby doprowadzić te wielkości do wymiaru liczonego metodą kasową. Pozycje korygujące to:pozycje niepieniężne: amortyzacja, rezerwy, straty i zyski z tytułu różnic kursowych;pozycje wpływające na wynik finansowy jednostki, ale nie związane z działalnością operacyjną ale dotyczące działalności inwestycyjnej lub finansowej;zmiany stanu należności, zobowiązań, rozliczeń międzyokresowych:1. zmiany stanu zapasów – wzrost stanu zapasów powoduje zamrożenie gotówki i wykazuje się go w rachunku przepływów pieniężnych ze znakiem „-” i odwrotnie2. wzrost lub spadek zapasów ustala się porównując stan początkowy i końcowy zapasów wykazany w bilansie za dany rok obrotowy3. zmiany stanu należności i roszczeń – wzrost należności wpływa na zmniejszenie ilości gotówki w dyspozycji jednostki, co ujmuje się w rachunku ze znakiem „-” i odwrotnie4. zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych i funduszów specjalnychPrzepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej obejmują:wpływy ze zbycia wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych;wpływy ze zbycia inwestycji w nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne;wpływy z aktywów finansowych (zbycie aktywów finansowych, dywidendy, udziały w zyskach, odsetki, spłaty pożyczek);pozostałe wpływy inwestycyjnej;wydatki bezpośrednio związane z ww. tytułów środków pieniężnych z działalności finansowej obejmują:1. Wpływy:emisja akcji, wydanie innych instrumentów kapitałowych, dopłaty do kapitału;kredyty i pożyczki;emisja dłużnych papierów wartościowych;inne wpływy finansowe. 2. Wydatki:nabycie udziałów (akcji) własnych;wypłata dywidend i inne wypłaty na rzecz właściciela;inne wydatki z tytułu podziału zysku;spłaty kredytów i pożyczek;wykup dłużnych papierów wartościowych;płatności z tytułu leasingu finansowego;wydatki z tytułu innych zobowiązań finansowych;odsetki;inne wydatki finansowe. Pełen zakres elementów rachunków przepływów pieniężnych metodą bezpośrednią i pośrednią znajduje się w załączniku nr 1 znowelizowanej ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku. Metodę sporządzania rachunku przepływów pieniężnych wybiera kierownik jednostki. Polecamy: serwis Biuro rachunkowe Przygotuj się do stosowania nowych przepisów! Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu. Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE Jak wykazać w sprawozdaniu finansowym zmiany w środkach trwałych Zmiany w majątku trwałym należy wykazać w każdym elemencie sprawozdania finansowego sporządzanym przez jednostkę. W bilansie będzie to wartość netto środków trwałych ustalona na dzień bilansowy. W rachunku zysków i strat należy wykazać wynik ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych. Bardzo szczegółowa analiza zmian w majątku trwałym wymagana jest również w informacji dodatkowej. Podstawą sporządzenia sprawozdania finansowego są prawidłowo prowadzone księgi rachunkowe. Dlatego powinny być w nich ujęte wszystkie operacje gospodarcze zaistniałe w roku obrotowym. Zarówno zakup, jak i sprzedaż czy likwidacja środka trwałego są operacjami gospodarczymi, które bezpośrednio wpływają na zmianę stanu ilościowego i wartościowego majątku jednostki. Tym samym będą one miały wpływ na poszczególne elementy sprawozdania finansowego. Zmiany ilościowe w majątku jednostki, tj.: zwiększenia (przychody) - zakup, otrzymanie w formie darowizny itp., zmniejszenia (rozchody) - sprzedaż, likwidacja, przekazanie w formie darowizny itp., są wprowadzane do ksiąg rachunkowych w wartości początkowej na podstawie odpowiednich dowodów ("OT - Przyjęcie środka trwałego" lub "LT - Likwidacja środka trwałego"). Zmiany wartościowe w majątku trwałym mogą następować w wyniku ulepszenia środków trwałych, aktualizacji ich wartości, likwidacji (częściowej lub całkowitej), sprzedaży itp. UWAGA! Na dzień bilansowy jednostki powinny dokonać weryfikacji stosowanych zasad wyceny oraz stawek amortyzacji. Każdy ruch w majątku trwałym jednostki powinien mieć swoje odzwierciedlenie w księgach rachunkowych. Księgi te powinny być prowadzone w sposób na tyle szczegółowy, aby umożliwiało to rzetelne sporządzenie sprawozdania finansowego. Odpowiednio skonstruowana analityka jest bardzo ważna, ponieważ oprócz wykazanej w bilansie wartości netto środków trwałych jednostki muszą również wykazać szczegółowe zmiany w tym majątku w informacji dodatkowej. W rachunku zysków i strat z kolei należy wykazać wynik na sprzedaży środka trwałego jako zysk lub stratę ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych. W rachunku przepływów pieniężnych natomiast należy wykazać tylko te zmiany stanu środków trwałych, które powodują w jednostce przepływ pieniężny, tj. wpływ lub wydatek. Na dzień bilansowy, weryfikując wartości rzeczowych aktywów trwałych, jednostka powinna: - sporządzić tabelę zmian rzeczowych aktywów trwałych - uzgodnić wykazane w tabeli dane z księgami rachunkowymi i tabelą amortyzacji oraz - porównać je z danymi w rachunku zysków i strat, rachunku przepływów pieniężnych, informacji dodatkowej Przykład Jednostka na początek okresu (BO) posiadała w aktywach bilansu środki trwałe o wartości netto 542 000 zł, tj.: środki transportu o wartości początkowej 550 000 zł, umorzeniu 210 000 zł, a tym samym wartości netto w wysokości 340 000 zł, maszyny i urządzenia o wartości początkowej 212 700 zł, umorzeniu 10 700 zł, a tym samym wartości netto w wysokości 202 000 zł. Natomiast w pasywach bilansu jednostka na BO wykazała następujące dane: kapitał podstawowy: 342 000 zł, zobowiązania z tytułu podatków, ceł i ubezpieczeń społecznych: 200 000 zł. W ciągu roku obrotowego jednostka przeprowadziła następujące operacje gospodarcze: 1) kupiła dwa samochody ciężarowe o wartości netto odpowiednio 400 000 zł i 500 000 zł (VAT 23%), 2) dokonała odpisów amortyzacyjnych od wszystkich środków trwałych na kwotę 300 000 zł, z tego 200 000 zł dotyczyło środków transportu (grupa 7 KŚT), a 100 000 zł - maszyn i urządzeń (grupa 4 KŚT), 3) zlikwidowała trzy zestawy komputerowe, z czego dwa z nich były całkowicie zamortyzowane (o wartości 4000 zł i 4500 zł), a jeden był częściowo zamortyzowany (wartość początkowa 4200 zł, umorzenie 2200 zł, wartość nieumorzona 2000 zł), 4) sprzedała jeden samochód ciężarowy za kwotę 70 000 zł, który był częściowo zamortyzowany (wartość początkowa 250 000 zł, umorzenie 210 000 zł, wartość nieumorzona 40 000 zł), 5) do dnia bilansowego jednostka nie zapłaciła za jeden samochód ciężarowy o wartości brutto 610 000 zł (netto 500 000 zł). Na koniec roku spółka miała kredyt obrotowy w rachunku bieżącym. Ujemne saldo na rachunku bankowym wykazuje jako zobowiązanie krótkoterminowe z tytułu kredytu. Do ewidencji i rozliczania kosztów jednostka stosuje wyłącznie konta zespołu 4 i sporządza rachunek zysków i strat w wersji porównawczej. Ewidencja księgowa 1. Faktura za kupione samochody ciężarowe: Wn "Środki trwałe w budowie" 900 000 Wn "VAT naliczony" 207 000 Ma "Pozostałe rozrachunki" 1 107 000 2. Przyjęcie nabytych samochodów do ewidencji środków trwałych, na podstawie dokumentu OT: Wn "Środki trwałe" 900 000 - w analityce: "Środki transportu" Ma "Środki trwałe w budowie 900 000 3. Odpisy amortyzacyjne od środków trwałych - za rok 2018: Wn "Amortyzacja" 300 000 Ma "Umorzenie środków trwałych" - w analityce: "Środki transportu" 200 000 - w analityce: "Maszyny i urządzenia" 100 000 4. Wyksięgowanie zlikwidowanych trzech zestawów komputerowych z ewidencji bilansowej środków trwałych, na podstawie dokumentu LT: Wn "Umorzenie środków trwałych" 10 700 - w analityce: "Maszyny i urządzenia" Wn "Pozostałe koszty operacyjne" 2 000 Ma "Środki trwałe" 12 700 - w analityce: "Maszyny i urządzenia" 5. Faktura VAT dokumentująca sprzedaż samochodu ciężarowego: Wn "Pozostałe rozrachunki" 70 000 Ma "Pozostałe przychody operacyjne" 70 000 6. Wyksięgowanie sprzedanego samochodu ciężarowego z ewidencji bilansowej środków trwałych, na podstawie dokumentu LT: Wn "Umorzenie środków trwałych" 210 000 - w analityce: "Środki transportu" Wn "Pozostałe koszty operacyjne" 40 000 Ma "Środki trwałe" 250 000 - w analityce: "Środki transportu" 7. Jednostka otrzymała na rachunek bankowy środki pieniężne za sprzedany samochód ciężarowy: Wn "Rachunek bankowy" 70 000 Ma "Pozostałe rozrachunki" 70 000 8. Spółka uregulowała zobowiązanie w wysokości 488 000 zł z tytułu zakupu samochodu ciężarowego (wartość netto samochodu: 400 000 zł): Wn "Pozostałe rozrachunki" 488 000 Ma "Rachunek bankowy" 488 000 Tabela 1. Bilans - wybrane pozycje AKTYWA Wyliczenia zmiany BO Zmiany w aktywach BZ 1 2 3 4 5 A. AKTYWA TRWAŁE 542 000 558 000 1 100 000 II. Rzeczowe aktywa trwałe 542 000 558 000 1 100 000 1. Środki trwałe 542 000 558 000 1 100 000 a) grunty (w tym prawo użytkowania wieczystego gruntu) b) budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej c) urządzenia techniczne i maszyny - 2000 - 100 000 202 000 -102 000 100 000 d) środki transportu 400 000 + 500 000 - - 200 000 - 40 000 340 000 660 000 1 000 000 e) inne środki trwałe B. AKTYWA OBROTOWE - II. Należności krótkoterminowe - 2. Należności od pozostałych jednostek - c) inne III. Inwestycje krótkoterminowe - 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe - b) w pozostałych jednostkach - c) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne - 1 2 3 4 5 IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe - AKTYWA RAZEM - 542 000 558 000 1 100 000 PASYWA Wyliczenia zmiany BO Zmiany w pasywach BZ A. KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY 342 000 -272 000 70 000 I. Kapitał podstawowy 342 000 342 000 IX. Zysk (strata) netto - 300 000 - 2000 - - 40 000 + 70 000 -272 000 -272 000 III. Zobowiązania krótkoterminowe 200 000 830 000 1 030 000 2. Wobec pozostałych jednostek 200 000 830 000 1 030 000 a) kredyty i pożyczki 488 000 - 70 000 418 000 418 000 d) z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności: - do 12 miesięcy powyżej 12 miesięcy g) z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń -198 000 200 000 - 198 000 2 000 h) z tytułu wynagrodzeń i) inne 1 098 000 - 488 000 610 000 610 000 3. Fundusze specjalne IV. Rozliczenia międzyokresowe - 1. Ujemna wartość firmy 2. Inne rozliczenia międzyokresowe - PASYWA RAZEM 542 000 558 000 1 100 000 Środki trwałe wykazuje się w bilansie w wartości netto, tj. w wartości początkowej powiększonej o koszty ulepszeń i pomniejszonej o dokonane odpisy amortyzacyjne oraz odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. W aktywach bilansu wykazano w pozycjach: lit. c) "Urządzenia techniczne i maszyny" - środki trwałe zaliczane do grup 4 KŚT, lit. d) "Środki transportu" - środki trwałe zaliczane do grupy 7 KŚT. Zatem wpływ na wartość środków trwałych wykazywanych w bilansie miało: zwiększenie stanu środków trwałych poprzez zakup dwóch samochodów ciężarowych, zmniejszenie stanu środków trwałych przez sprzedaż jednego samochodu ciężarowego i likwidację trzech zespołów komputerowych. Tabela 2. Rachunek zysków i strat - wybrane pozycje Lp. Wyszczególnienie Wyliczenia Zmiany w RZiS A. Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 0 B. Koszty działalności operacyjnej 300 000 I. Amortyzacja 300 000 300 000 C. Zysk (strata) ze sprzedaży (A - B) -300 000 D Pozostałe przychody operacyjne 30 000 I. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych 70 000 - 40 000 30 000 E Pozostałe koszty operacyjne 2 000 I. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Inne koszty operacyjne 2 000 2 000 F Zysk (strata) z działalności operacyjnej (C + D - E) -272 000 G Przychody finansowe 0 H Koszty finansowe 0 I Zysk (strata) z działalności gospodarczej (F + G - H) -272 000 J Wynik zdarzeń nadzwyczajnych ( - 0 K Zysk (strata) brutto (I+/-J) -272 000 Dokonane przez jednostkę w ciągu roku obrotowego odpisy amortyzacyjne od środków trwałych prezentuje się w sprawozdaniu w różny sposób w zależności od przyjętego wariantu sporządzania rachunku zysków i strat, tj. porównawczego lub kalkulacyjnego. W przypadku sporządzania porównawczego wariantu RZiS dokonane odpisy amortyzacyjne wykazuje się w pozycji "Amortyzacja", natomiast w przypadku sporządzania kalkulacyjnego wariantu RZiS, odpisy amortyzacyjne stanowią element prezentowanych kosztów w układzie kalkulacyjnym. W RZiS oprócz amortyzacji wykazuje się także przychody i koszty związane ze sprzedażą lub likwidacją środków trwałych. Należy pamiętać, że w RZiS wykazuje się saldo (różnicę) między sumą wszystkich przychodów uzyskanych ze zbycia środków trwałych a ich wartością księgową netto, powiększoną o koszty związane ze sprzedażą. Zatem jeśli ww. różnica jest dodatnia, wówczas wykazuje się ją w pozycji porównawczego rachunku zysków i strat jako "Zysk z tytułu rozchodu niefinansowych aktywów trwałych", a jeśli ujemna, wówczas wykazuje się ją w pozycji porównawczego rachunku zysków i strat jako "Stratę ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych". W przypadku sporządzania kalkulacyjnego rachunku zysków i strat ww. zyski i straty wykazuje się odpowiednio w pozycji lub Tabela 3. Zmiana w środkach trwałych w informacji dodatkowej Lp. Tytuł Grunty (w tym prawo wieczystego użytkowania gruntów) Budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej Urządzenia techniczne i maszyny Środki transportu Inne środki trwałe Razem Wartość brutto 1 Stan na BO 212 700 550 000 762 700 2 Zwiększenia: - - - 900 000 - 900 000 a zakup - 900 000 900 000 b ... - - - - - - 3 Zmniejszenia: - - 12 700 250 000 - 262 700 a sprzedaż 250 000 250 000 b likwidacja 12 700 12 700 c ... - - - 4 Stan na BZ - - 200 000 1 200 000 - 1 400 000 Umorzenie 5 Stan na BO 10 700 210 000 220 700 6 Zwiększenia: - - 100 000 200 000 - 300 000 a amortyzacja za okres 100 000 200 000 300 000 b ... - 7 Zmniejszenia: - - 10 700 210 000 - 220 700 a sprzedaż 210 000 210 000 b liwidacja 10 700 10 700 c ........ - 8 Stan na BZ - - 100 000 200 000 - 300 000 Odpisy aktualizujące 9 Stan na BO - 10 Zwiększenia: - 11 Zmniejszenia: - 12 Stan na BZ - - - - - - Wartość netto 13 Stan na BO - - 202 000 340 000 - 542 000 14 Stan na BZ - - 100 000 1 000 000 - 1 100 000 Zakres zmian w wartości grup rodzajowych środków trwałych, zawierający stan tych aktywów na początek roku obrotowego, zwiększenia i zmniejszenia, jakie jednostka powinna wykazywać w informacji dodatkowej, został przedstawiony w załączniku nr 1 do ustawy o rachunkowości, tj. w ustępie 1 pkt 1 dodatkowych informacji i objaśnień. Informacja dodatkowa jest uzupełnieniem i rozszerzeniem danych wykazanych w poszczególnych zestawieniach liczbowych składających się na sprawozdanie finansowe. Dlatego w celu zwiększenia czytelności tych informacji można przedstawić je w formie tabelarycznej jak wyżej. Tabela 4. Rachunek przepływów pieniężnych - wybrane pozycje Lp. Wyszczególnienie Wyliczenia Zmiana 1 2 3 4 A. Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej I. Zysk/Strata netto -300 000 - 2000 - 40 000 + 70 000 -272 000 II. Korekty razem 684 000 1. Amortyzacja 300 000 4. Zysk (strata) z działalności inwestycyjnej 2000 - 30 000 -28 000 7. Zmiana stanu należności 8. Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów 1 098 000 - 488 000 - 198 000 412 000 10 Inne korekty I. Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej (I + II) 412 000 B. Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej I. Wpływy 70 000 1. Zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych 70 000 70 000 II. Wydatki 900 000 1. Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych 400 000 + 500 000 900 000 III. Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej (I - II) -830 000 C. Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej I. Wpływy 418 000 1. Wpływy netto z wydania udziałów (emisji akcji) i innych instrumentów kapitałowych oraz dopłat do kapitału 2. Kredyty i pożyczki 488 000 - 70 000 418 000 1 2 3 4 3. Emisja dłużnych papierów wartościowych 4. Inne wpływy finansowe II. Wydatki - III. Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej (I - II) 418 000 D. Przepływy pieniężne netto razem 0 Dokonane przez jednostkę w ciągu roku obrotowego odpisy amortyzacyjne od środków trwałych wykazuje się w rachunku przepływów pieniężnych sporządzanym metodą pośrednią w pozycji "Amortyzacja" jako pozycję niepowodującą zmiany stanu środków pieniężnych. Natomiast w rachunku przepływów pieniężnych sporządzanym metodą bezpośrednią dokonane odpisy amortyzacyjne nie są wykazywane. Wydatki poniesione na zakup lub uzyskane wpływy ze sprzedaży środków trwałych wykazuje się w przepływach pieniężnych z działalności inwestycyjnej. Wpływy i wydatki te wykazuje się w wartości netto, tj. bez podatku od towarów i usług, w pozycji "Zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych" lub w pozycji "Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych". Należy pamiętać o tym, że w rachunku przepływów pieniężnych wykazuje się tylko te zmiany stanu środków trwałych, które powodują w jednostce przepływ pieniężny, tj. wpływ lub wydatek. Sprawozdanie sporządzane zgodnie z załącznikiem nr 4 do uor - jednostki mikro Jednostki mikro sporządzające sprawozdanie zgodnie z załącznikiem nr 4 do uor wykazują niewiele informacji na temat środków trwałych. W bilansie w aktywach wykazują następujące dane: A. Aktywa trwałe w tym środki trwałe W rachunku zysków i strat wykazują w pozycji B: B. Koszty podstawowej działalności operacyjnej: I. Amortyzacja Sprawozdanie sporządzane zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor - jednostki małe korzystające z uproszczeń odnoszących się do sprawozdania finansowego Zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym sporządzanym zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor dla jednostek małych korzystających z uproszczeń odnoszących się do sprawozdania finansowego przedstawia się następująco: Bilans Aktywa A. Aktywa trwałe I. Wartości niematerialne i prawne II. Rzeczowe aktywa trwałe, w tym: - środki trwałe - środki trwałe w budowie Rachunek zysków i strat (wariant porównawczy) B. Koszty działalności operacyjnej I. Amortyzacja D. Pozostałe przychody operacyjne, w tym: - aktualizacja wartości aktywów niefinansowych E. Pozostałe koszty operacyjne, w tym: - aktualizacja wartości aktywów niefinansowych Dodatkowe informacje i objaśnienia obejmują w szczególności: 1) szczegółowy zakres zmian wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierający stan tych aktywów na początek roku obrotowego, zwiększenia i zmniejszenia z tytułu: - aktualizacji wartości, nabycia, - rozchodu, - przemieszczenia wewnętrznego oraz a dla majątku amortyzowanego - podobne przedstawienie stanów i tytułów zmian dotychczasowej amortyzacji lub umorzenia; 2) kwotę dokonanych w trakcie roku obrotowego odpisów aktualizujących wartość aktywów trwałych odrębnie dla długoterminowych aktywów niefinansowych oraz długoterminowych aktywów finansowych. Sprawozdanie sporządzane zgodnie z załącznikiem nr 6 do uor - jednostki prowadzące działalność pożytku publicznego W jednostkach prowadzących działalność pożytku publicznego, w sprawozdaniu finansowym, tak jak w jednostkach mikro, wykazuje się niewielki zakres informacji na temat środków trwałych. Bilans Aktywa A. Aktywa trwałe I. Wartości niematerialne i prawne II. Rzeczowe aktywa trwałe Informacja dodatkowa Informacja dodatkowa powinna zawierać nieobjęte bilansem oraz rachunkiem zysków i strat informacje i wyjaśnienia niezbędne do oceny gospodarki finansowej jednostki, a w szczególności: 3) uzupełniające dane o aktywach i pasywach. Podstawa prawna: art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - z 2018 r. poz. 395; z 2018 r. poz. 2212 Joanna Gawrońska biegły rewident Dla przedstawienia rachunku przepływów pieniężnych w gospodarstwie rolniczym czy ogrodniczym niezbędne jest wyjaśnienie i rozróżnienie kategorii ekonomicznych związanych z nakładami, kosztami, wydatkami i wpływami. Bywa bowiem, że w potocznym rozumieniu nie rozróżnia się trzech pierwszych kategorii i używa ich zamiennie. Oprócz wyjaśnień poszczególnych pojęć, poniżej znajduje się również przykład struktury wpływów oraz wydatków pieniężnych w gospodarstwach sadowniczych. Nakłady oznaczają zużycie siły roboczej, środków trwałych, materiałów, a także środków pieniężnych i wyrażane są w różnych jednostkach naturalnych. Z tego powodu nie można ich sumować. Poszczególne elementy mają określone ceny, stąd zużycie czynników produkcji można sumarycznie wyrazić w mierniku wartościowym. Dochodzimy tym samym do pojęcia kosztów. Koszty są kategorią ekonomiczną, która oznacza wyrażoną w pieniądzu wartość zużytej pracy ludzi, środków trwałych oraz materiałów, usług obcych, a także zaangażowanie środków pieniężnych wynikające z obciążenia jednostki wytwórczej (z tytułu ubezpieczeń, podatków kosztowych, opłat czynszowych, itp.). Koszty związane są z normalną działalnością jednostki, obejmują wszystkie fazy procesu gospodarczego w przedsiębiorstwie, a więc zaopatrzenie, produkcję oraz sprzedaż. Wydatek należy odróżnić od pojęcia kosztów. Ten pierwszy oznacza rozchód środków pieniężnych z kasy lub rachunku bankowego jednostki gospodarczej w związku z zapłatą za określone składniki majątkowe lub usługi, a także regulowanie różnych zobowiązań. Pojęcie to jest szersze od kosztów, ponadto jedne i drugie powstają w różnym czasie. Nie wszystkie wydatki są jednocześnie kosztami. Kosztami nie są na przykład: spłata kredytu bankowego czy uregulowanie zobowiązań z tytułu podatku dochodowego. Ponadto istnieje zazwyczaj rozbieżność między czasem wydatkowania środków pieniężnych, na przykład na zakup nawozów czy środków ochrony roślin, a terminem ponoszenia kosztów z racji zużycia tych materiałów w produkcji. Ruch środków pieniężnych w przedsiębiorstwie czy gospodarstwie odbywa się poprzez wpływy (wpłaty) lub wydatki (wypłaty) gotówki z kasy lub konta bankowego. Nie można postawić znaku równości między przychodem ze sprzedaży a wpływem pieniędzy, podobnie jak nie można utożsamiać kosztów z wydatkami. Przychód ze sprzedaży powstaje w momencie, kiedy produkty są odstawione i zostanie wystawiona faktura za ich sprzedaż. Wystawienie faktury nie jest równoznaczne z zapłatą. Najczęściej sprzedaż odbywa się z odroczonym terminem płatności, stąd wpływy środków pieniężnych z tytułu sprzedaży realizowane są po upływie znacznego czasu. Wpływy (wpłaty) to wszystkie środki pieniężne, które dopływają do kasy gospodarstwa (lub na konto w banku), powiększone o wartość transakcji rozliczonych w formie wymiany naturalnej za produkt, rzecz lub usługę przekazaną partnerowi rynkowemu. Wpływy obejmują także otrzymane kredyty bankowe oraz pożyczki. Saldo przepływu środków pieniężnych (tzw. strumienie pieniężne) jest różnicą pomiędzy wpływami i wydatkami, czyli wpłatami i wypłatami w określonym czasie, zazwyczaj w okresie kwartału lub roku. W gospodarstwie rolniczym można wyróżnić cztery zasadnicze rodzaje strumieni pieniężnych — związane z działalnością operacyjną, inwestycyjną, finansową oraz prywatną (osobistą) właścicieli gospodarstwa. Działalność operacyjna dotyczy podstawowej działalności gospodarstwa rolniczego. Saldo przepływu pieniędzy z tej działalności jest różnicą pomiędzy środkami pieniężnymi otrzymanymi i wydatkowanymi z gospodarstwa. Wpływy obejmują wszelkie wpłaty od odbiorców z tytułu sprzedaży produktów roślinnych, zwierzęcych i działalności ubocznej (np. świadczonych usług rolniczych). Natomiast wypłaty obejmują określone wydatki środków pieniężnych na regulowanie zobowiązań za zakupione nawozy, środki ochrony roślin i inne materiały oraz na usługi produkcyjne, wypłaty wynagrodzeń i świadczeń na rzecz pracowników najemnych, opłacenie podatków, składki ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego oraz inne wydatki gotówkowe (np. zapłacone czynsze za wydzierżawienie na potrzeby gospodarstwa rolniczego obcych środków produkcji). Działalność inwestycyjna związana jest ze zmianami w majątku trwałym i sprowadza się do operacji gotówkowych i bezgotówkowych dotyczących zakupu i sprzedaży takich jego składników jak: maszyny, urządzenia, ciągniki, samochody, komputery czy oprogramowanie, a także papiery wartościowe. Saldo przepływu pieniędzy z działalności inwestycyjnej jest zatem różnicą pomiędzy wpływami i wydatkami odnoszącymi się do składników majątku trwałego. Działalność finansowa obejmuje pozyskiwanie środków finansowych ze źródeł zewnętrznych czyli zaciąganie i spłacanie kredytów bankowych oraz pożyczek, regulowanie odsetek, opłat i prowizji od zaciągniętych pożyczek i kredytów, a także uzyskiwanie oprocentowania z lokat pieniężnych. W rezultacie saldo przepływu środków pieniężnych z działalności finansowej jest różnicą pomiędzy wpływami i wydatkami (wpłatami i wypłatami) odnoszącymi się do kredytów, pożyczek oraz lokat. Działalność prywatna dotyczy wszelkiej pozostałej działalności, która nie ma bezpośredniego związku z gospodarstwem rolniczym, a wynika z więzi gospodarstwa rolniczego i domowego w rolniczych przedsiębiorstwach rodzinnych. Źródła wpływów środków pieniężnych z działalności prywatnej obejmują między innymi zarobkowanie poza gospodarstwem, świadczenia emerytalno-rentowe, otrzymane darowizny oraz spłaty rodzinne. Wydatki związane są z utrzymaniem rodziny, prowadzeniem gospodarstwa domowego, a zatem z zaspokojeniem potrzeb konsumpcyjnych członków rodziny. WIELKOŚĆ I STRUKTURA WPŁYWÓW ORAZ WYDATKÓW PIENIĘŻNYCH W GOSPODARSTWACH (ŚREDNIA Z 34 GOSPODARSTW) W tabeli przedstawiono wielkość i strukturę wpływów oraz wydatków pieniężnych w wybranych gospodarstwach sadowniczych na Lubelszczyźnie. Z zestawienia wynika, że podstawowym źródłem środków pieniężnych jest bieżąca działalność produkcyjna gospodarstwa ogrodniczego, czyli działalność operacyjna obejmująca przychody za sprzedane produkty roślinne, zwłaszcza owoce: jabłka (około 80%), wiśnie i śliwki (około 11,8%) oraz maliny i porzeczki (prawie 9%). Udział wpływów pieniężnych pochodzących z produkcji owoców wynosił średnio 73,5% ogółu wpływów pieniężnych osiąganych przez przeciętne badane gospodarstwo (udział tych wpływów w działalności operacyjnej — 89,8%). Znaczącym źródłem wpływów pieniężnych była działalność prywatna, obejmująca różne przychody spoza gospodarstwa wnoszone przez wszystkich członków rodziny. Były to różne formy aktywności gospodarczej oraz świadczenia socjalne — od pracy zawodowej poza gospodarstwem poprzez emerytury, renty, zasiłki, spłaty rodzinne czy darowizny do przedsiębiorczości w zakresie usług, handlu oraz agroturystyki. Wpływy pieniężne z tych źródeł stanowiły prawie 15% ogólnej kwoty przychodów. Największy wpływ na wielkość i udział strumienia wpływów z działalności prywatnej miały emerytury i renty. Zdecydowanie mniejsze znaczenie w strukturze przychodów pieniężnych miała działalność finansowa. Wpływy z tego źródła były bardzo niskie (2,41%). Tylko niewielka grupa producentów korzystała z kapitału obcego. Spośród 34 badanych gospodarstw 19 producentów nie korzystało w ogóle z kredytów i pożyczek, co świadczy o dużej ostrożności w finansowaniu działalności bieżącej i inwestycyjnej kapitałami obcymi. W strukturze wykorzystania zasobów gotówkowych największy udział osiągnęły kolejno: działalność prywatna i operacyjna, następnie finansowa oraz inwestycyjna. Wydatki na działalność operacyjną wynosiły przeciętnie 38,05%. Główną pozycję w wydatkach działalności operacyjnej zajmowały te na zakup obrotowych środków produkcji (49,9%) oraz opłata najemnej siły roboczej (36,5%). Przeciętnie w badanym gospodarstwie — z ogółu wydatków pieniężnych — co piątą złotówkę przeznaczano na nawozy, środki ochrony roślin i inne materiały produkcyjne, zaś co siódmą — na opłacenie najemnej siły roboczej. Wydatki na działalność inwestycyjną w niewielkim zakresie partycypowały w wydatkach pieniężnych badanej grupy gospodarstw. Na działalność inwestycyjną przeznaczono prawie 6-krotnie mniejsze środki niż na działalność operacyjną — udział finansowania inwestycyjnego wyniósł 6,41% całkowitych wydatków pieniężnych przeciętnego badanego gospodarstwa. Ponadto inwestycje podejmowano tylko w co trzecim gospodarstwie. Większość tych wydatków kierowana była na inwestycje o charakterze modernizacyjnym budowli i specjalistycznych urządzeń chłodniczych. Uwidoczniło się duże zróżnicowanie wydatków na działalność inwestycyjną w poszczególnych grupach obszarowych. Bowiem różnice były prawie 5-krotne — im powierzchnia gospodarstw była większa, tym więcej środków przeznaczano na inwestycje. Wyodrębnione rodzaje strumieni pieniężnych po stronie wpływów i wydatków kształtowały się odmiennie. Podstawowym źródłem wpływów środków pieniężnych była działalność operacyjna (81,77% wpływów), zaś po stronie wykorzystania zasobów gotówkowych działalność prywatna (44,47% wydatków ogółem). W rezultacie dodatnie saldo środków pieniężnych, czyli nadwyżkę wpływów nad wydatkami, osiągnięto z działalności operacyjnej (42 473 zł na jedno gospodarstwo). Pozostałe sfery działalności posiadały ujemne strumienie pieniężne, czyli więcej wydatkowano niż wynosiły wpływy. Ujemne saldo działalności inwestycyjnej wyniosło 3910 zł, finansowej — 6295 zł, a prywatnej — 20 868 zł na jedno gospodarstwo. Widać więc wyraźnie, że to głównie działalność operacyjna wzmacniała siłę finansową i wygospodarowała nadwyżki pieniężne na zabezpieczenie pozostałych potrzeb działalności. Nadwyżka finansowa działalności operacyjnej w 49,2% była przeznaczona na działalność prywatną właściciela gospodarstwa i jego rodziny, w 14,8% — na działalność finansową, w 9,2% — na inwestycyjną, zaś pozostałą część (26,8%) stanowiła akumulacja. Ostateczna kwota nadwyżki pozostająca na następne lata wyniosła średnio 11 400 zł na gospodarstwo. Dr inż. Anna Jargiełło jest pracownikiem AR w Lublinie

darowizna w rachunku przepływów pieniężnych